Siła zmiany paradygmatu: nowe spojrzenie na problemy
Czy zdarzyło ci się patrzeć na rysunek, na którym widzisz młodą kobietę, a ktoś upierał się, że to staruszka? W końcu dostrzegasz obie. Tak właśnie działa zmiana paradygmatu: wyrywa nas z utartych założeń i pozwala zobaczyć te same fakty w nowy sposób. Prawdziwa magia nie dzieje się wtedy, gdy naciskasz mocniej albo próbujesz wygrać spór. Dzieje się wtedy, gdy zatrzymujesz się i zastanawiasz, jakiej „mapy” używasz, żeby odnaleźć się w tej rozmowie.
W klasycznym eksperymencie w Harvard Business School pokazano studentom dwa niemal identyczne obrazki. Jeden miał nastawić ich na dostrzeżenie młodości, drugi starości. Później każda grupa dostała obraz łączący oba i z zapałem broniła swojego zdania, choć ściśle rzecz biorąc, z własnego punktu widzenia obie strony miały „rację”. Dopiero gdy spokojnie omówili szczegóły swoich interpretacji — naszyjnik czy usta, mały nos czy duży — zaczęli dostrzegać prawdę drugiej strony. Dopiero wtedy naprawdę zaczęli się porozumiewać.
Każdego dnia wychowanie, wcześniejsze doświadczenia i stan emocjonalny zabarwiają to, jak widzimy problemy. To, co jednej osobie wydaje się uporem, u drugiej może wynikać z lęku. Gdy kierownik w pracy upiera się przy szczegółach, może to wynikać z obawy przed błędami, a nie z potrzeby kontroli.
Zmiana paradygmatu leży u podstaw niemal każdego wielkiego przełomu, zarówno naukowego, jak i osobistego. Drogę do prawdziwego zrozumienia i twórczych rozwiązań otwiera gotowość, by kwestionować nie tylko to, co widzimy, ale też to, jak patrzymy.
Pomyśl o sytuacji, w której ciągle się z kimś ścierasz, na przykład w domu albo na zajęciach. Zatrzymaj się i zauważ, jaką historię sobie o niej opowiadasz. Teraz spróbuj zadać pytanie albo po prostu wyobrazić sobie, co może się znajdować na „mapie” tej drugiej osoby. Jaka presja, jakie potrzeby lub lęki kształtują jej działania? Na koniec poświęć chwilę, żeby zamienić frustrację w ciekawość i spojrzeć na sprawę świeżym okiem. Następnym razem spróbuj podzielić się na głos swoim nowym spojrzeniem, żeby zbudować most między tymi różnymi mapami.
Co osiągniesz
Rozwiniesz empatię i elastyczność w relacjach, wyrwiesz się z utartych schematów myślenia i pobudzisz twórcze rozwiązywanie problemów, kwestionując własne założenia.
Zakwestionuj i przemyśl swoje ukryte założenia
Przypomnij sobie frustrujący spór albo powracający problem.
Pomyśl o rozmowie, w której ty i druga osoba zdawaliście się zupełnie nie słyszeć. Obie strony były pewne swoich racji, a mimo to nie mogły znaleźć wspólnego języka.
Określ, jaka „mapa” albo jakie przekonanie kierowało twoim myśleniem.
Zapisz swoją pierwszą myśl lub przekonanie dotyczące tej sytuacji. Czy twoim zdaniem druga osoba była leniwa, nieżyczliwa albo po prostu się myliła?
Aktywnie szukaj punktu widzenia drugiej osoby.
Zadawaj pytania otwarte albo wyobraź sobie, co może kształtować jej spojrzenie. Notuj każdą nową możliwość, którą dostrzegasz.
Wymyśl jeden nowy sposób, by spojrzeć na problem inaczej.
Znajdź pozytywne lub neutralne alternatywne wyjaśnienie. Na przykład zamiast „on mnie ignoruje” pomyśl „może jest przytłoczony”.
Pytania do przemyślenia
- Jakie przekonanie najsilniej kieruje twoją reakcją na ten problem?
- Czy pamiętasz sytuację, w której czyjeś działania nabrały sensu dopiero po poznaniu szerszego kontekstu?
- Jak wyglądałaby ta sprawa, gdyby przyjąć, że druga strona ma dobre intencje?
- Jakie nowe wyjaśnienie wciąż umyka twojej uwadze?
Jak dopasować to do siebie
- Kiedy znajomy odwołuje spotkanie, zatrzymaj się, zanim uznasz, że mu nie zależy, i zastanów się na przykład, czy nie wypadło mu coś niespodziewanego.
- Jeśli współpracownik opiera się twojemu pomysłowi, spróbuj się dowiedzieć, jakie ma cele i z jaką presją się mierzy.
- Kiedy nauczyciel przekazuje ci krytyczną informację zwrotną, potraktuj ją jako okazję, by poznać jego oczekiwania.
7 nawyków skutecznego działania
Chcesz przejść do działania?
Pobierz aplikację Mentorist i zamieniaj takie idee w codzienne nawyki.